Besluit  gemeenteraad

Aanleiding en voorgeschiedenis

Wanneer burgers, bedrijven of verenigingen tijdelijk het openbaar domein gebruiken – bijvoorbeeld om werken uit te voeren, een container te plaatsen of een evenement te organiseren – wordt dat deel van de straat of het plein niet meer vrij gebruikt door anderen. Om dit gebruik te regelen en eerlijk te laten verlopen, kan de gemeente een vergoeding aanrekenen.

Op 19 december 2019 heeft de gemeenteraad het belastingreglement voor gebruik van het openbaar domein goedgekeurd. Een aangepast reglement werd goedgekeurd in zitting van 22 december 2022. Dit reglement werd in zijn geheel geëvalueerd en geactualiseerd waardoor enkele aanpassingen nodig zijn.

De gewijzigde wetgeving voor BBC 3.0 beschouwt inname openbaar domein als een retributie. Een 'retributie' is een vergoeding voor een specifiek product of dienst dat door een specifiek persoon aan de overheid wordt gevraagd. Een goedkeuring voor inname van het openbaar domein voor privé doeleinden valt als zodanig binnen de definitie van een 'retributie'. Hieruit volgt ook dat de hoogte van de retributie in direct verband staat met de kosten van de overheid om de betreffende dienst te verlenen en hiermee evenredig dient te zijn. 

Bij deze herziening kunnen de twee afzonderlijk opgestelde reglementen betreffende innames openbaar domein, respectievelijk voor bewegwijzering en voor tegeltuintjes, mee opgenomen worden in één gezamenlijk reglement voor inname openbaar domein. Zodanig wordt de transparantie voor de burger en de efficiëntie voor de gemeentelijke diensten verhoogd.

Bevoegdheid en juridische grond

• Wet van 7 februari 1831, grondwet van België, en latere wijzigingen.
• Wet van 29 juli 1991, betreffende de motiveringsplicht van bestuurshandelingen en latere wijzigingen.
• Wet van 10 april 1992, wetboek inkomstenbelastingen 1992, en latere wijzigingen.
• Wet van 13 april 2019, van de minnelijke en gedwongen invordering van fiscale en niet fiscale schuldvorderingen, en latere wijzigingen.
• Decreet van 22 december 2017, decreet lokaal bestuur, en latere wijzigingen.
• Decreet van 7 december 2018, Vlaams Bestuursdecreet en latere wijzigingen.
• Omzendbrief KB/ABB 2019/2 van 15 februari 2019, betreffende de onderrichtingen over gemeentefiscaliteit.

Feiten, context en argumentatie

Het openbaar domein is eigendom van de hele gemeenschap. Wie dit tijdelijk gebruikt voor eigen doeleinden, beperkt tijdelijk het gebruiksrecht van anderen.
De gemeente moet toezien op de veiligheid en toegankelijkheid tijdens de inname, de netheid van het openbaar domein en de administratieve opvolging van meldingen en vergunningen. Dat vraagt inzet van gemeentelijke diensten.
Door een retributie te vragen, kan de gemeente de kosten eerlijk verdelen en vermijden dat deze volledig worden gedragen door alle inwoners.

De retributie zorgt ook voor duidelijkheid en rechtszekerheid: iedereen weet op voorhand onder welke voorwaarden en tegen welke vergoeding een inname mogelijk is.
Het stimuleert ook het zorgvuldig gebruik door de gebruikers.
De heffing van een retributie voor de inname van het openbaar domein is een middel om het gebruik van de publieke ruimte ordelijk, eerlijk en kostendekkend te organiseren. Het is een instrument dat zowel de belangen van de gebruikers als die van de gemeenschap beschermt.

Bovengenoemde reglementen werd in hun geheel en ten gronde geëvalueerd en geactualiseerd.

Hierbij werd vastgesteld dat: 

• Het wenselijk is om bestaande losse reglementen betreffende inname openbaar domein te bundelen in één overkoepelend reglement.
• Een aanvulling nodig is rond het plaatsen van tijdelijke bewegwijzering.
• Het wenselijk blijft voor inname openbaar domein een vergoeding te vragen.
• De verschuldigde retributie afhankelijk is van de aard van de inname, de duur van de inname, de omvang van de inname, ed. 
• Na marktonderzoek blijkt dat de opgenomen tarieven niet steeds marktconform zijn. Een aanpassing van sommige tarieven is nodig.
• Het aangewezen is om een indexering op te nemen zodat de retributie gelijke tred houdt met de algemene jaarlijkse kostenstijging.
• Om opstapeling van openstaande schulden te vermijden het wenselijk is nieuwe aanvragen te kunnen weigeren.

Financiële gevolgen

De ontvangsten worden ingeschreven in de strategisch meerjarenplan 2026-2031 onder operationele ontvangsten onder het MAR 70056.

Verwijzingsdocumenten

• Gemeentelijk belastingreglement voor aanpassingen en schadegevallen aan het openbaar domein en grachtinbuizingen 2019-2025 - wijzigingen.
• Gemeentelijk retributiereglement voor technische prestaties vanaf 1 januari 2026.

Beraadslagingen

Schepen Rik Gevaert licht het agendapunt toe.

Raadslid Chris Verhaeghe merkt op dat er ook een retributie wordt aangerekend aan verenigingen die het openbaar domein innemen. Hij vraagt verduidelijking over evenementen zoals Camping Eugène en wielerwedstrijden, aangezien hij in het voorliggende reglement geen duidelijke bepaling terugvindt waaruit blijkt dat dergelijke evenementen zijn vrijgesteld.

De schepen antwoordt dat voor evenementen die slechts één dag plaatsvinden geen retributie verschuldigd is. De aangehaalde voorbeelden vallen dus onder deze uitzondering. Daarnaast benadrukt hij dat het reglement inhoudelijk niet fundamenteel werd gewijzigd ten opzichte van het vorige, waardoor er geen grote wijzigingen verwacht worden.